Οι Ωρεοί

Μια πανάρχαια πόλη που δεν γέρασε ποτέ. Ο ιδανικός συντηρητής των ονείρων μας από τη σήψη της άγνοιας. Το σπίτι μας κι ο εαυτός μας.

Οι Ωρεοί της Νεότερης Ελλάδας

Κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας οι Έλληνες κάτοικοι των Ωρεών δεν είχαν διαφορετικούς ρυθμούς ζωής από αυτούς των άλλων ελληνικών πόλεων. Η ανασφάλεια, η καταπίεση και ο φόβος χαρακτήριζαν τη ζωή τους. Μεταξύ των δεινών τους περιλαμβάνονταν και οι πειρατικές επιδρομές, που όπως φαίνεται από το ημερολόγιο του Αλέξανδρου Κριεζή κατά την περίοδο 1821-1823, δεν αφορούσαν μόνο ξένους επιδρομείς. Ο Κριεζής μας περιγράφει ένα περιστατικό, όπου ο ίδιος τιμώρησε με ξυλοδαρμό κάποιους Τρικεριώτες, που τρομοκρατούσαν τους κατοίκους των Ωρεών.
Σχετική βελτίωση των συνθηκών ζωής στη Βόρεια Εύβοια, σημειώθηκε μετά το 1800 όταν η περιοχή περιήλθε υπό την εξουσία του Αλή Πασά. Τότε έγιναν σημαντικά αποστραγγιστικά έργα, που δημιούργησαν μεγάλες εκτάσεις εύφορης γης μεταξύ Ξηροχωρίου και Ωρεών. Αναπτύχθηκαν επίσης συστηματικά η γεωργία και η κτηνοτροφία.
Μετά το θάνατο του Αγγελή Γοβιού (Βρυσάκια 1822) και την αποτυχία της ευβοϊκής επανάστασης, η Βόρεια Εύβοια υφίσταται αφανισμό από τις ορδές του Περκόφτσιαλη, ο οποίος μισθωμένος από τον ορκισμένο εχθρό του Αλή Πασά, Ομέρ της Καρύστου, σκορπά το 1823 τον θάνατο σε όσους εκ των κατοίκων δεν είχαν προλάβει να αποδράσουν στα νησιά και στη Ρούμελη.
Είναι η εποχή που ο Γάλος γιατρός και περιηγητής Πούκερβιλ δημοσιεύει στο Παρίσι την πληροφορία πως ομάδες Εβραίων της Ωρεού και της Λιχάδας, συνετέλεσαν στην σύλληψη παιδιών και γυναικών από τους Τούρκους, που πουλήθηκαν ως σκλάβοι στις αγορές της Θεσσαλονίκης.
Αυτή η πληροφορία, ανεξάρτητα αν ήταν αληθινή ή όχι, οδήγησε σε ομαδική αποχώρηση των εβραϊκών κοινοτήτων Λιχάδας και Ωρεών, λίγο πριν την οριστική ένταξη της Εύβοιας στο νέο και ελεύθερο Ελληνικό Κράτος (1833)
Η νέα ανάπτυξη των Ωρεών ξεκίνησε αμέσως μετά την απελευθέρωση, ιδιαίτερα μάλιστα όταν για πολλά χρόνια μέχρι και το 1881 αποτελούσε τα σύνορα του Ελληνικού Κράτους.
Αυτός ήταν και ο βασικός λόγος πως από την πρώτη στιγμή η ηγεσία της Ελλάδας έδινε ιδιαίτερη βαρύτητα και προσοχή στην πόλη των Ωρεών. Δεν είναι άσχετο το γεγονός πως για τον σχεδιασμό της ρυμοτομίας των Ωρεών, εκπονήθηκε το 1833 τοπογραφική μελέτη από τον διάσημο Βαυαρό τοπογράφο Γεώργιο Δουμάιερ. Το σχέδιο υπό την εποπτεία των Βασιλέων της Ελλάδας, άρχισε να εφαρμόζεται μετά το 1840. Έτσι εξηγείται και η υποδειγματική ρυμοτομία της σύγχρονης πόλης των Ωρεών.
Το λιμάνι των Ωρεών, ως ήταν φυσικό (λόγω συνόρων) θεωρήθηκε από τα σημαντικότερα της χώρας μας και ήταν από τα πρώτα που ιδρύθηκε υποτελωνείο (1834). Τους Ωρεούς επισκέφθηκε δύο φορές (1841 και 1845) το βασιλικό ζεύγος του Όθωνα και της Αμαλίας κατά τις αντίστοιχες επισκέψεις τους στην Εύβοια.
Σήμερα, η κωμόπολη των Ωρεών αποτελεί δημοτικό διαμέρισμα του Δήμου Ιστιαίας Αιδηψού. Η συνολική επιφάνεια της φτάνει τα 12 τετραγωνικά χιλιόμετρα, έχει υψόμετρο 10 μέτρα και πληθυσμό περίπου 1300 κατοίκους. Βρίσκεται σε απόσταση 6 χιλιομέτρων από την Ιστιαία, έδρα του Δήμου.
Στον παλαιότερο οικισμό των Άνω Ωρεών βρίσκονται τα λίγα ίχνη που έχουν απομείνει από το θρυλικό Κάστρο των Ωρεών. Στο ίδιο χωριό και στο σημείο που βρίσκεται σήμερα ο νέος ναός του Αγίου Βασιλείου το 1954, αποκαλύφθηκε έπειτα από ανασκαφές παλαιός ναός, κατακόμβη και πήλινη εικόνα του Αγίου Βασιλείου.
Επιμέλεια κειμένων

Ζωή Καστάνη
Δήμητρα Μανούκα
Αλέξανδρος Καλέμης

Βιβλιογραφία

Πλουτάρχου: «Παράλληλοι Βίοι»
Πλουτάρχου: «Ερωτικαί Διηγήσεις»
Στράβωνος: «Γεωγραφικά» (Βιβλ. Ι΄)
Επαμεινώνδα Βρανόπουλου: «Ιστορία της Αρχαίας Εύβοιας»
Χρυσοστόμου Θέμελη (Α.Ε.Μ.): Επισκοπαί Ευβοίας
Αλέξανδρου Καλέμη: «Περιπλανήσεις στο χώρο και στο χρόνο»
Αλέξανδρου Καλέμη: «Αγγελής Γοβιός. Ευβοϊκή Επανάσταση»
Αλέξανδρου Καλέμη: «Εύβοια και Σκύρος. Ιστορική περιήγηση»
Θανάση Κωνσταντίνου: «Ωρεοί, μια ιστορική προσέγγιση»
Αλέξανδρου Κριεζή: «Απομνημονεύματα»
Γιάγκου Τσαούση: «Ευβοϊκή Εγκυκλοπαίδεια»

Σύμφωνα με το Ν. 2121/1993 απαγορεύεται η εγγραφή η άμεση ή έμμεση, προσωρινή ή μόνιμη αναπαραγωγή των οποιωνδήποτε δημοσιεύσεων του παρόντος ιστολογίου (κείμενο, εικόνα, βίντεο) με οποιοδήποτε μέσο και μορφή, εν όλω ή εν μέρει, χωρίς την έγγραφη άδεια του δημιουργού.